Cansu Gürsu’nun yeni kişisel sergisi “Uykusu Kaçmış Bir Hayvan”, insanla hayvan arasındaki sınırı sabit bir karşıtlık olarak ele almıyor. Resimlerde hayvan figürü kimi zaman suyun yüzeyinde beliriyor, kimi zaman toprağın içine gömülüyor; kimi zaman da insan figürünün taşıdığı korku, merak ya da arzuya yaklaşan bir varlığa dönüşüyor. 23 Eylül’de Karşı Sanat’ta açılacak sergi, Gürsu’nun son dönem akrilik ve yağlıboya çalışmalarının yanında eskiz defterlerini ve üretim sürecine eşlik eden nesneleri de bir araya getiriyor. Böylece izleyici yalnızca tamamlanmış resimlerle değil, onların oluştuğu düşünsel ve görsel çevreyle de karşılaşıyor.
Gürsu’nun üretiminde insan figürü uzun zamandır merkezî bir yerde duruyor. Sanatçı, otoportre geleneğinden beslenen çalışmalarında bellek ve kimlik inşasını kendi imgesi ve kişisel hikâyesi üzerinden araştırıyor; fotoğraf, kolaj ve boyayı aynı yüzey üzerinde katmanlandırarak insan doğasının çetrefilli taraflarına yöneliyor. “Uykusu Kaçmış Bir Hayvan”da ise bu araştırmaya başka bir varlık daha ekleniyor. Hayvan artık resmin yardımcı unsuru değil; insanın kendisini tanımlarken dışarıda bıraktığı, ama bütünüyle uzaklaştıramadığı bir karşılık haline geliyor.
Hayvan figürü bir sembolden fazlası
Serginin adı ilk bakışta doğrudan bir hayvanı anlatıyor gibi görünse de Gürsu’nun resimlerinde hayvan, tek bir anlama sabitlenmiyor. Kimi zaman bilinmeyenin, kimi zaman arzunun, kimi zaman da insanın kendisinde görmek istemediği tarafların taşıyıcısı oluyor. Sergi metninde bu figür, insanın “korktuğu, merak ettiği ve arzuladığı bilinmeyenle” kurduğu ilişkinin parçası olarak tarif ediliyor.
Bu yaklaşım, insanla hayvan arasına kesin bir çizgi çekmek yerine iki taraf arasında geçişken bir alan kuruyor. Hayvan resimde dışarıdan gelen bir tehdit gibi durabildiği kadar, insanın kendi iç dünyasının devamı olarak da okunabiliyor. Böylece sergi başlığındaki “uykusu kaçmış” hâli yalnız biyolojik bir huzursuzluğu değil, bilincin sürekli açık kaldığı, kendine bakmaktan kaçamadığı bir durumu da çağrıştırıyor.
Gürsu’nun eski sergilerindeki otoportre ve kişisel hikâye ekseni düşünüldüğünde bu değişim bütünüyle kopuk değil. Sanatçı yine benlik meselesiyle ilgileniyor, fakat bu kez benliği doğrudan insan figürü üzerinden değil, insanın kendisine yabancı gördüğü başka bir canlıyla karşılaştırarak açıyor.
https://www.instagram.com/cansu.gursu/
Eskiz defterini sergiye dahil etmek
“Uykusu Kaçmış Bir Hayvan”ın dikkat çekici taraflarından biri, eskiz defterlerinin ve üretim sırasında sanatçıya eşlik eden nesnelerin de sergilenmesi. Bunlar yalnızca “arka plan malzemesi” olarak görülmemeli. Çünkü bir resmin tamamlanmış hali çoğu zaman sanatçının karar verme sürecini görünmez kılar. Eskiz defterleri ise çizginin nerede başladığını, bir biçimin nasıl tekrar edildiğini ya da bir görüntünün hangi aşamalardan geçtiğini daha açık biçimde gösterir.
Gürsu’nun çalışmalarındaki katmanlı yapı düşünüldüğünde bu tercih ayrıca anlamlı. Sanatçı daha önce tuval, ahşap ve kâğıt üzerinde fotoğraf, kolaj ve boya gibi farklı malzemeleri üst üste kullanmış; kimlik ve belleği tek bir sabit görüntü yerine çok katmanlı bir yapı olarak ele almıştı. Bu nedenle eskiz defterinin sergiye girmesi yalnızca üretim sürecini belgelemiyor; sanatçının düşünme biçimini de eserlerin yanına taşıyor.
Huzursuzluğu çözmeden bırakmak
Gürsu’nun sergiyi bir “iyileşme” ya da “direnme” anlatısı olarak tanımlamaması önemli. Sanatçının kendi yaklaşımında üretim, huzursuz, meraklı, tutkulu ve rotası kesin olmayan bir arayış olarak tarif ediliyor. Bu nedenle resimlerin izleyiciye bir sonuç vermesi ya da insanla hayvan arasındaki gerilimi çözmesi beklenmiyor.
Belki de serginin asıl gücü burada. Hayvan figürü açıklanmıyor, ehlileştirilmiyor ya da tek bir metafora indirgenmiyor. İnsan da kendisini bütünüyle tanıyan, kontrol eden bir özne olarak sunulmuyor. İkisi arasındaki karşılaşma, resimlerin içinde açık kalıyor.
Cansu Gürsu’nun “Uykusu Kaçmış Bir Hayvan” sergisi, 23 Eylül–23 Ekim 2026 tarihleri arasında Karşı Sanat’ta görülebilir. Açılış 23 Eylül günü saat 18.30’da yapılacak.
